گفتگو با دکتر محمد پیروزان متخصص داخلی

ورزش و تغذیه سالم عوامل پیشگیری وکنترل دیابت

(چهارشنبه ۱۵ اردیبهشت ۱۳۹۵) ۰۸:۰۵

دیابت شایع‌ترین بیماری متابولیک در سرتاسر دنیاست و مشخصه اصلی آن افزایش پایدار و بالای قند خون است که عوارض مختلفی دارد. خوشبختانه در سال های اخیر، آمار مرگ و میر بر اثر دیابت وبیماری های قلبی ناشی از آن کاهش یافته است.

بسیارند افراد دیابتی که دارای عمر طولانی هستند، اما آنچه مهم است، کمک به آنهاست تا در عین ابتلا به دیابت، کیفیت زندگی خوبی داشته باشند.درعین حال می توان با روشهایی درسبک زندگی روزمره از ابتلاء به دیابت پیشگیری کرد .دراین خصوص با دکتر محمد پیروزان مدیرگروه داخلی بیمارستان نفت گفتگو کردیم که درادامه می خوانید.

لطفا درخصوص دیابت وانواع آن توضیح دهید؟

دیابت یک بیماری طولانی مدت است که بیمار سالهای زیادی با عوارض مختلف آن درگیر است و در هر یک از افراد منطبق برنوع دیابت متفاوت است. دیابت دونوع است . در نوع اول سلولهای لوزالمعده انسولین را نمی سازند و در نوع دیگر در مقابل انسولین ایجاد شده ، مقاومت به وجود می آید. مدل اول را تیپ یک دیابت و مدل دوم را تیپ دو دیابت می نامند. در تیپ یک معمولا افراد لاغر در سنین پایین به دنبال بیماریهای ویروسی مبتلا می شوند و زیر 40 سال معمول است اما دیابت تیپ دو بیشتر در افراد چاق و سیگاری و بدون تحرک و بالای 45 سال دیده می شود.

کدام نوع دیابت عوارض بیشتری دارد؟

دیابت در هر دو مدل خطرات و عوارض خودش را دارد. درتیپ اول ممکن است فرد در کمای دیابتی بیشتر برود و در تیپ دو کما بیشتر ناشی از هایپراسولاریته و افزایش قند خون است. اما می توان گفت که دیابت درتیپ اول چون افراد جوان فعالیت زیادی دارند ، خطر کاهش قند خون را به همراه دارد و همراه با خطر مرگ است ولی در تیپ دو بیشتر عوارض بیماری، افراد را از پای در می آورد. عوارضی که روی قلب و چشم وسیستم اعصاب و ... بسیار زیاد است.

علائم دیابت چیست؟

علائم مشترکی در هر دو نوع وجود دارد؛ مثل اینکه شخص به شکل ناگهانی تاری در دید پیدا می کند. دچار تشنگی و گرسنگی یکباره و بیش از حد می شود . دفعات ادرار از حد معمول بیشتر می شود که فرد با مشاهده هر یک از این موارد باید به پزشک مراجعه داشته باشد که البته در دیابت تیپ دوم ، ارثی بودن یعنی حضور یک دیابتی در خانواده ، نشانه مهمی است.

روش تشخیص این بیماری چگونه است؟

با آزمایش قند خون توسط پزشک مشخص می شود. فرد باید در دو نوبت مجزا یک قند بالا داشته باشد. شخص در این تست قند باید حداقل 8 ساعت ناشتا باشد و به غیر از آب چیزی میل نکرده باشد. در این شرایط اگر میزان قند از 126 بالاتر باشد جزو بیماران دیابتی محسوب می شود. البته اگر با یک نوبت هم عوارض بالینی داشته باشد ، بیمار دیابتی محسوب می شود اما معمولا دو بار تست را انجام می دهند.

شیوع دیابت درایران چگونه است؟

دیابت بین سه بیماری اصلی جامعه ایران جای دارد، دیابت و فشار خون دو بیماری است که در چند دهه گذشته بیشترین تلفات را در جوامع انسانی داشته است. بین 10 درصد جوامع مختلف در دورانی از زندگی حتما دچار فشار خون می شوند و میزان بروز دیابت نیز این روزها در جوامع شهری تا 13 درصد است. این رقم آنقدر مهم است که با پیشگیری می توان بسیاری از هزینه های عوارض بیماری را جلوگیری کرد. این آمار از دیابت در جواع روستایی حدود 9 درصد است. البته این آمار جهانی است و متناسب با هر جامعه ای متفاوت است و در برخی از جوامع می تواند تا 17 یا 18 درصد هم برسد.

چاقی در دیابت چقدر موثر است؟

 در افراد چاق دیابت بیشتر است. طبق بررسیها در امریکا تاییدشده اگر 7 تا 10 درصد وزن بدن را کم کنیم ، تقریبا بروز دیابت 50 درصد کم می شود. البته این رقم در جوامع شرقی 75 درصد احتمال ابتلا به دیابت را کم می کند. در عین حال رژیم غذایی جامعه ما که نان و غذاهای دارای کربوهیدرات زیادی در خودشان دارد این شرایط را متفاوت می کند.

تاثیر استرس شغلی و شرایط روزمره بر این بیماری چگونه است؟

در زمانهایی این عامل یکی از ریز فاکتورهای فرعی دیابت و سایر بیماریها بود اما با تغییر شرایط در جامعه استرس یکی از عوامل اصلی در بیماری است. حتی دیده شده که افراد افسرده بیشتر به دیابت نوع دوم مبتلا شده اند که شاید علت آن عدم تحرک در این افراد باشد.

دیابت ارثی ازکدام نوع است و چه راه پیشگیری برای این نوع دیابت وجوددارد؟

 دیابت ارثی که بیشتر بین مردم رواج دارد همان دیابت نوع دو است که معمولا یکی از اعضای خانواده سابقه دیابت دارند و افراد دیگر هم مبتلا می شوند. پس نقش ژن در ابتلا به دیابت نوع دو اثبات شده اما در مورد نوع اول این موضوع تائید نشده است.  با این شرایط امکان پیشگیری وجود دارد و اگر افراد ریزفاکتورهایی که وجود دارد را رعایت کنند ، شانس ابتلا به دیابت را خیلی کم می کند. بیمارانی به نام "پره دیابت" داریم که قند ناشتای آنها بین 110 تا 125 است و احتمال ابتلا به دیابت در این افراد بیشتر است و این افراد آنهایی هستند که یک مورد دیابت در خانواده دارند باید هر 6 ماه یکبار آزمایشهای دیابت را انجام دهند تا اگر به وجود آمد بتوانند سریع اقدام کنند.

آیا در مورد کارکنان صنعت نفت آماری از ابتلا به دیابت داریم وبرای پیشگیری ودرمان چه اقداماتی صورت پذیرفته است؟

در مورد کارکنان صنعت نفت تاکنون آمار مجزایی از ابتلا به دیابت نداشته ایم. ما در مواجه با بیماران همواره سعی می کنیم تا آگاهی بیشتری در مورد وضعیتشان به آنها بدهیم تا سیگار ، الکل و هر آسیب دیگری را کنار بگذارند. ما معمولا انواع درمانهای بیماران دیابتی را برای آنها تشریح می کنیم تا بیمار بداند با درمان به موقع و مراقبت می تواند جلوی درگیری قلب و عروق ، کلیه ، چشمها و اندامهای دیگر با بیماری را بگیرد. بیماران باید بدانند که قند بعد از غذا بسیار مهم است و این موارد را باید کنترل کنند تا عارضه ها را عقب بیاندازد. البته در کلینیک ها برنامه های آموزش و آگاهی برای کنترل دیابت را داریم که جداگانه برای این بیماران فعال است. انجمن هایی هم به شکل رایگان در بیرون این مجموعه وجود دارد تا متوجه شرایط خودشان باشند.

توصیه های کاربردی شما چیست؟

افراد وکارکنان می توانند با کنار گذاشتن غذاهای پر چرب و ترک سیگار و الکل و ورزش که گفته شده نیم ساعت ورزش روزانه می تواند تا یک سوم احتمال دیابت را کاهش دهد خود را در مقابل این بیماری محافظت کنند به خصوص افرادی که بیماران دیابتی در خانواده خود دارند و یا اضافه وزن دارند باید آزمایشها را بیشتر و زود به زود انجام دهند. در عین حال بهتر است  از زندگی شهری فاصله بگیرند و تغذیه سالم را دنبال کنند. توصیه دیگراینکه افراد غذا را بیشتر در دهان بجوند ، از خورده خوری بین دو وعده غذایی جلوگیری کنند و دستگاه گوارش را به ساعت غذا عادت دهند و در عین حال از خوردن نوشابه و فست فودها جلوگیری کنند.

 

 


پست الکترونیک را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید