شماره 50

اورامانات، روستای هزار ماسوله ایران

اورامانات، روستای هزار ماسوله ایران
(دوشنبه ۳۰ فروردین ۱۴۰۰) ۱۲:۳۲

کشور ما ایران، کشوری است که از نظر مناطق زیبا و بکر گردشگری بسیار غنی است و در هر فصل و هر ماهی از سال پذیرای گردشگران داخلی و خارجی است. یکی از این مناطق شگفت انگیز، منطقه اورامانات در قلب کردستان است که به دلیل داشتن مناظر طبیعی دست نخورده، آب و هوای عالی، آداب و رسوم زیبا، آثار تاریخی هیجان انگیز و مردمان دوست داشتنی و مهمان نواز، همه ساله گردشگران زیادی را از ایران و دیگر کشورهای جهان، به سمت خود جذب می کند.

اورامانات یا هورامان، اورامان، هورامان تخت و اورامانت تخت نام‌های فقط یک منطقه از کردستان هستند که به دلیل گویش‌های متفاوت افراد محلی و همچنین گویش‌های متفاوت کردی با نام‌های مختلف شناخته شده است. اورامان یا هورامان از دو بخش اهورا و مان تشکیل شده است. دهکده اورمان در جنوب‌شرقی مریوان در بخش اورامان شهرستان سروستان به فاصله ۷۵ کیلومتری مریوان قرار دارد. منطقه شگفت‌انگیز اورامانات در دل کوهستان‌های ایران واقع شده است. رودخانه‌های سیروان و لیله از منطقه اورمانات عبور می‌کنند. لازم به ذکر است که این دو رود در جایی بنام دروله که مرز بین ایران و عراق است به هم می‌رسند. اورامان در دره‌ای با شیب تند روبروی کوه تخت جای گرفته است و این دلیلی دیگر برای نامیدن این منطقه به اورامانات تخت می‌باشد. در این میان چشمه بی‌نظیر بل نیز نباید فراموش شود. منطقه یا دهکده زیبای اورمانات علاوه براینکه کوهستانی است، آب و هوای عالی در بهار تا آخر تابستان دارد. منطقه رویایی اورمانات پله‌های به سوی بهشت را برای شما تداعی می‌کند. خانه‌های دهکده جذاب اورمانات از سنگ و اغلب با خشکه و بصورت پلکانی ساخته شده‌اند..

 معماری اورامانات

روستای شگفت انگیز اورامان به سبب سیستم پلکانی خانه‌ها که پشت بام یک خانه حیاط خانه دیگر یا قسمتی از محل گذر است و از این نظر به روستای ماسوله گیلان شباهت زیادی دارد، به روستای هزار ماسوله معروف است. اورامان در قلب کوهستان قرار گرفته و همین امر سبب شده که سنگ ماده‌ی اصلی در ساخت خانه های این روستا باشد. به این شیوه‌ی ساخت یعنی استفاده از سنگ برای ساخت خانه‌ها و عدم استفاده از ملات خشکه چین می گویند.

فرهنگ، سنن و آداب و رسوم اورامانات

در منطقه اورامان حدودا 540 خانواده زندگی می‌کنند که به زبان هورامی حرف می‌زنند و دارای لباس و آداب و رسوم خاص خود می‌باشند. لباس محلی مردان اورامی چوخه، پانتول، هلکی شال، دستار، فرنجی و کله بال است و زنان اورامی از جانی، کلنجه، شال، کلاه و کلله به عنوان لباس محلی استفاده می‌کنند. مردمان اورامان از کرک نوعی بز به نام "مه ریز" که پشم بسیار لطیفی دارد شال‌هایی به طول 26 سانتی متر و عرض 25 سانتی متر می‌بافند که این شال قسمتی از لباس مردان اورامانی است. در قدیم پارچه‌ها، لباس‌ها و کفش‌های مردم اورامان به دست دوزندگان محلی دوخته می‌شد ولی با گذشت زمان و ورود انواع محضولات داخلی و خارجی به اورامان استفاده از این محصولات دستی خیلی کمرنگ شده هرچند هنوز هم تعداد انگشت شماری از این محصولات استفاده می‌کنند. موسیقی در فرهنگ مردم اورامان جایگاه ویژه‌ای دارد البته موسیقی اصیل و سنتی خودشان همچون چیله و کنالیل، در ضمن پایکوبی‌های گروهی جزء لاینفک زندگی مردمان کرد خصوصا اورامانی هاست. مردم فرهنگ‌مدار اورامان آداب و رسوم و آئین‌های منحصربفرد و زیبایی دارند که یکی از مهمترین آنها مراسم پیر شالیار است. این مراسم دوبار در سال یکبار در نیمه اردیبهشت و بار دیگر در نیمه بهمن انجام می شود. تاریخچه این مراسم به سالهای بسیار دور برمی گردد، زمانی که پیر شالیار در این منطقه زندگی می‌کرده و مردم محلی اورا انسانی مقدس و دارای کرامات زیاد می‌دانستند. نام پیر شالیار سید مصطفی بود. وی از مریدان عبدالقادر گیلانی بوده است. از جمله‌ی کرامات او شفا دادن شاه بهار خاتون دختر پادشاه بخاراست. داستان این است که شاه بهار خاتون کر و لال بود، پس از اینکه همه‌ی اطبا از درمان او ناتوان شدند و آوازه پیر شالیار به گوش پادشاه بخارا رسید، او دخترش را نزد پیر شالیار آورد و سید مصطفی توانست دختر او را شفا دهد، پادشاه هم دخترش را به عقد او در آورد. همه ساله در نیمه اردیبهشت و نیمه بهمن مردم دیار اورامان سالگرد این ازدواج را جشن می گیرند. این مراسم سه روز طول می کشد. در روز اول تعدادی از اهالی، دام‌هایی را که برای قربانی نذر کرده‌اند به خانه پیر شالیار می‌برند. مقداری از این گوشت به عنوان تبرک به خانواده‌ها داده شده از بقیه آن غذای رسمی این مراسم یعنی آش جو یا هولوشینه تشی می‌پزند.. همه ساله گردشگران زیادی از سراسر ایران و جهان برای دیدن مراسم پیر شالیار به اورامان می روند.

آب و هوای اورامان یا خانه خورشید

شرایط جوی و آب و هوای غالب در منطقه اورامان، کوهستانی است و در این منطقه می‌ توانید چشمه ‌ها و چراگاه های بسیار زیادی را مشاهده کنید. در دامنه کوه های واقع شده در منطقه اورامان باغ های زیبایی قرار گرفته است و همین مسئله باعث شده تا دامداری و باغداری پیشه اصلی مردم این روستا باشد.
شما می توانید در این روستای بسیار زیبا گونه ‌های مختلف جانوری و گیاهی را مشاهده کنید و در این منطقه درختان بسیار زیادی نظیر بلوط، پسته وحشی، گردو انجیر و... پرورش داده می شوند.
روستای اورامان با آب و هوای کوهستانی و طبیعت خاص خود می‌ تواند در هر موقعیت زمانی میزبان شما باشد اما بهترین فصل برای سفر به این منطقه، فصل بهار و ماه اردیبهشت است چرا که زیبایی اورامان در این ماه دوچندان و رویایی است.
بسیاری از گردشگرانی که این منطقه را در ماه اردیبهشت مشاهده کرده ‌اند به اورامان بهشت گمشده ایران می گویند و آن را تکیه از بهشت می دانند.

غذاهای اورامانات

پلو، آش دوغ (دوغه‌وا)، ساوار، گردول، ترخینه، دوختن یا آش گزنه، هتیمچه با گوشت گوسفند، شدروا، گرما، رشته پلو، رشته رون یک آبه، پرشین، کلانه، خورش خلال بادام و انواع کباب‌های محلی از غذاهای اورامان است.
صنایع دستی و سوغات اورامانات
منطقه اورامان صنایع دستی زیادی دارد که هرکدام را می‌توانیم به عنوان سوغات این منطقه به عزیزانمان هدیه بدهیم. از جمله‌ی این صنایع می توان گلیم، سجاده، سبد، شال، فلزهای کار شده، پارچه‌ها و لباس های منجوق دوزی شده، گیوه، ظرفهای چوبی ساخته شده از چوب ارغوان، ظروف سفالی و همچنین خشکبار، شیر، پنیر، نان کلانه و محصولات کشاورزی نظیر گردو، قارچ، انگور، کرفس، انجیر، کنگر و ... را نام برد. آش دوغ، رشته پلو، خورش خلال بادام، آش گزنه، ترخینه و ساوار پیلاو (که با گندم جوشانده درست میشود) هم از جمله غذاهای لذیذ و معروف ناحیه اورامان است.

مکان‌های تاریخی و جاذبه‌های دیدنی اورامانات

اورامان در نزدیکی دو رودخانه لیله و سیروان قرار گرفته که این رودها از زیبایی‌های این منطقه به شمار می رود. اورامان، جنگل و کوه و رودخانه را در خود جای داده و همه‌ی این عوامل در کنار هم باعث شده که هر گردشگری بخواهد حداقل یک بار هوای عالی بهار و تابستان این منطقه را تجربه کند. ضمن اینکه جاده‌های منتهی به این روستا به دلیل داشتن پیچ و خم زیاد و دره‌های عمیق، سبب می شود شما از همان ابتدا مطمئن شوید که بهترین مکان را برای گشت و گذار انتخاب کرده‌اید. دیگر جاذبه ی طبیعی اورامان، دریاچه زریبار یا زریوار است که در واقع یک تالاب بین المللی است و از هیچ رودی سرچشمه نمی‌گیرد. آب این تالاب، شیرین است و با وجود اینکه نکته‌های ناشناخته زیادی در مورد آن برای محققان وجود دارد، اما یکی از منحصر بفردترین تالاب‌های آب شیرین جهان می‌باشد. اگر به اورامان سفر کردید، به هیچ وجه روستای نگل که در 25 کیلومتری سرو آباد قرار گرفته و در آن قرآنی وجود دارد که به قرآن نگل معروف است و متعلق به قرن پنجم هجری می باشد را از دست ندهید. اگر هنگام پیاده روی از روستا خارج شوید بعد از حدود 4 کیلومتر به روستای بلبر می رسید که بخاطر آبشار زیبا و خاطره انگیزش بسیار معروف است، حتما سری هم به آنجا بزنید. اما اورامان به غیر از جاذبه‌های طبیعی، مکان‌های تاریخی زیادی هم در خود جای داده است، از جمله: مقبره و خانه پیر شالیار، مسجد حضرت عبدالله که از سنگ و چوب گردو ساخته شده ضمن اینکه شما می‌توانید در صورتی که از سنندج به اورامان می روید، مکان های تاریخی سنندج مثل مسجد جامع، عمارت خانه کرد، حمام خان، بازار سر پوشیده و حمام شیشه ای را هم ببینید.

بهترین زمان سفر به اورامانات

از آنجا که اورامان منطقه‌ای کوهستانی است، طبیعتا زمستان‌های بسیار سردی دارد. اگر عاشق برف هستید و از اسکی و کوهنوردی در کوه‌های مملو از برف لذت می برید، حتما در زمستان سری به اورامان بزنید. در غیر اینصورت از ابتدای اردیبهشت تا انتهای تابستان، به این روستا سفر کنید تا از مناظر زیبا و رویایی و آب و هوای فرحبخش آن لذت ببرید.



تعداد بازدید : ۱,۵۴۶
ایمیل را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید