شماره51

آشنایی با کودکان بیش فعال ونحوه مراقبت از آنان

آشنایی با کودکان بیش فعال ونحوه مراقبت از آنان
(پنج شنبه ۳۰ اردیبهشت ۱۴۰۰) ۱۵:۰۲

مراقب کودک بیش فعال برای مراقبت از این کودکان با توجه به نشانه های این اختلال همیشه با چالش های بزرگی روبه رو است. بیش فعالی یا اختلال نقص توجه در کودکانکه به اختصار به آن ADHD گفته می شود به حالتی اطلاق می گردد که در آن کودک بیش از حد متعارف فعال و پرجنب و جوش است که این امر باعث بروز مشکلاتی اساسی در کیفیت زندکی کودک و اطرافیانش می گردد.

از نشانه های اصلی بیش فعالی در کودکان می توان به عدم توانایی در تمرکز، جنب و جوش غیر طبیعی و داشتن حرکات تکانشی در اعضای بدن اشاره نمود.
در مورد کودکان بیش فعال و نشانه هایی که در این زمینه بروز می دهند مراقبین و پرستار کودک باید باید آگاهانه رفتار کنند. نادیده گرفتن نشانه ها و سهل نگاری در این رابطه می تواند یادگیری کودک را با اختلال مواجه کند و زندگی و موفقیت او را تحت تاثیر قرار دهد.
از نظر علمی بیش فعالی به سه دسته عمده تقسیم بندی می شود:
در نوع اول کودکان اغلب در تمرکز مشکل دارند، به راحتی حواسشان پرت می شود. در نوع دوم که نوع تکانشی است در این نوع کودکان به شدت پرجنب و جوش و غیرقابل کنترل هستند، زیاد صحبت می کنند، نمیتواند در صف برای نوبت خود منتظر بمانند و در بازی همیشه باعث اختلال می شوند.نوع ترکیبی که هر دو نوع علائم را با هم دارند و شایع تر از دو نوع اول است.
دلایل بیش فعالی:
عوامل ژنتیکی :علت به وجود آمدن بیش فعالی احتمالا ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی است. احتمالا این کودکان در بخش های مربوط به توجه و تمرکز در مغز دچار نقص جزئی هستند. از عواملی که می توانند در بروز این اختلال موثر باشند سیگار کشیدن و یا مصرف الکل در دوران بار داری توسط مادر است.
تاثیر دود سیگار بر مادر باردار:حتی استنشاق تحمیلی دود سیگار توسط مادر باردار، باعث اختلال در رفتار کودک می شود.

استرس مادر هم با این موضوع ارتباط دارد. تحقیقاتی که در این زمینه انجام شده باینگر این است که این اختلال معمولا در خویشاوندان نزدیکاین افراد هم وجود دارد.

مسمومیت ناشی از سرب حاصل از دود اتومبیل و آلودگی هوا، غذاهای محتوی مواد افزودنی مثل شیرین کننده های مصنوعی و یا رنگ دهنده های خوراکی، مواد جلوگیری کننده از فاسد شدن غذا که در بعضی از غذاهای آماده وجود دارد، نیز در ایجاد این اختلال سهیم هستند.
دختران بیش تراز پسران به بیش فعالی مبتلا می شوند
طبق تحقیقات انجام شده در پسران بیش از دوبرابر دختران بیش فعالی به ویژه در سنین 4 تا 17 سال تشخیص داده شده است.در دختران بیش فعالی از نوع بی توجهی شایعتر بوده و به همین دلیل با رویا پردازی که در این سنین شایع است اشتباه گرفته می شود و در نتیجه با تاخیر تشخیص داده می شود.
آیا همه کودکان بی قرار بیش فعال هستند؟
گاهی رفتارهای معمول کودکان مانند علائم و نشانه های بیش فعالی به نظر می رسد. بی قراری، بی نظمی، عدم توانایی در گوش دادن و یا پیروی از دستورات همیشه علائم بیش فعالی نیستند. بلکه باید به پزشکان برای تشخیص کودکان بیش فعال مراجعه کرد تا این مساله را تشخیص دهند.
راهکارهای تشخیص
هیچ تست تشخیصی برای مشکلات روانپزشکی از جمله بیش فعالی وجود ندارد و تنها از طریق مصاحبه و معاینه فیزیکی قابل ارزیابی هستند. بنابراین مراقبت های پرستاری بعد از تشخیص بیماری، اصل مهمی محسوب می شود.
بیش فعالی در چه سنی تشخیص داده می شود؟
بیش فعالی معمولا در سن 6 سالگی تشخیص داده می شود اما طبق یافته های جدید محققین این امکان فراهم آمده است که بیش فعالی در سن 4 سالگی قابل تشخیص است. تشخیص زودرس به کودکان کمک می کند تا با درمان سریعتر در دوران یادگیری و مدرسه با مشکلات کمتری مواجه شوند.
رژیم غذایی کودکان بیش فعال
رژیم غذایی بدون شکر برای کودکان بیش فعال مناسب استرژیم غذای مدیترانه برای کودکان بیش فعال توصیه می شود. زیرا کودکان را تشویق به مصرف غذای سالم می کند. اما شواهدی مبنی بر اینکه بیش فعالی ناشی ازیک رژیم غذایی خاص باشد وجود ندارد.
نقش پدر ومادر
پدر و مادر و پرستار کودک نیز باید در این مورد مطالب جدید و علمی را مطالعه کنند. باید یاد بگیرند که سیستم پاداش چگونه می تواند به کودک در این زمینه کمک کند.همچنین نحوه مدیریت استرس می تواند به کودک و خانواده کمک کند. خانواده درمانی روشی موثر در درمان بیش فعالی است.
مراقبت از کودک بیش فعال

انرژی کودک در مسیر درست هدایت شود

این کودکان در هر دو سطح ذهنی و جسمانی، بسیار پرانرژی و فعال هستند. بنابراین می توان با هدایت این انرژی در مسیر صحیح در جهت تخلیه انرژی مازاد و آرام سازی ذهن و جسم کودک اقدام نمود. مراقب کودک بیش فعال با استفاده از اسباب بازیی هایی که باعث آزادسازی انرژی و آرامش ذهن این کودکان می شود می تواند آنها را مجبور کند تا در یکجا نشسته و تمرکز نمایند. از جمله این اسباب بازی ها می توان به خمیر بازی و انواع بازی های فکری مانند شطرنج، جدول کلمات ، پازل و بازی با کارت های مصوراشاره نمود.
استفاده از انواع ورزش هایی که سبب تخلیه انرژی می شود و دارای سیستم منظم و باقاعده است (ورزش های رزمی) انتخاب خوبی برای این گروه از کودکان می باشد.

گفتگو با کودک به زبان ساده

کودکان بیش فعال به شدت پرحرف بوده و به صورت مداوم باعث قطع مکالمات اطرافیان می شوند. یک مراقب کودک بیش فعال باید در زمان گفتگو با کودک تمام توجه خود را به او داده و گوش شنوایی برای صحبت های او در خصوص آرزوها و نگرانی و مشکلاتش باشد. با بیان ساده به باید به آنها گفته شود که چه رفتاری خوب و چه رفتاری بد است و از بیان انتظارات خود به زبان پیچیده و پراکنده گویی خودداری نمایید.

برنامه ریزی روزانه

این کودکان به دلیل مشکل در تمرکز معمولا کارهای خود را نیمه کاره رها کرده و قادر به پایبندی به برنامه معینی نیستند. بر طبق نظر روانپزشکان و روانشناسان نوشتن لیست وظایف و داشتن برنامه ریزی روزانه یکی از بهترین روش ها برای متمرکز نمودن کودکان بیش فعال است. با تهیه این لیست میتوان برنامه روشنی از کارهایی که مورد انتظار است تا کودک انجام دهد را برای او مشخص سازید و کودک نیز بدون سردرگمی و به ترتیب اولویت، کارهای مورد نظر را به انجام برساند.

یادگیری تکنیک های مدیریت احساسات

کودکان بیش فعال به صورت مداوم با احساسات خود دچار چالش هستند و به راحتی نمیتوانند با مشکلات خود کنار بیانید. این کودکان با کوچکترین محرک ها دچار خشم، نگرانی و غم می شوند و در تفکیک و تشخیص احساسات درست با مشکل مواجه هستند. خوشبختانه تکنیک های سودمند بسیاری در خصوص رفع این مشکل وجود دارد، بنابراین ضروری است که والدین و مراقب کودک بیش فعال با یادگیری روش های صحیح کنترل و مدیریت احساسات ( مشاوره با روان شناس و مطالعه کتاب های مربوطه ، انجام تکنیک های تنفسی و … ) به کودکان خود در این زمینه کمک نمایند. مراقب والدین میتوانند با یافتن الگوهای رفتاری خود و یا محیط اطراف که باعث تشدید علایم بیش فعالی می گردد در رفع و اصلاح این امور اقدام نمایند.

آرام سازی محیط خانه

تا آنجائیکه ممکن است عوامل حواس پرتی ( تلویزیون و تبلت…. ) را از کودک دور نموده و شرایطی را مهیا سازید تا کودک در یک محیط آرام و بدون تنش قرار گیرد. استفاده بی رویه از تلویزیون و یا بازی های کامپیوتری تاثیرات مخربی بر تمرکز کودکان به جای می گذارد. با استفاده از گلدان های سرسبز محیط خانه را زیباتر نموده و تاثیر استفاده از گیاهان را در آرامش کودک خود جدی بگیرید. کودکان ذاتا طبیعت را دوست دارند و مراقب کودک بیش فعال برای افزایش احساس توانمندی و عزت نفس کودک می تواند در رسیدگی به گلدان ها و فضای سبز خانه از آنها کمک بگیرد.

استفاده از موسیقی

گوش نمودن به موسیقی یکی از بهترین روشها برای آرام سازی ذهن کودکان بیش فعال است. استفاده از موسیقی به دو روش برای ذهن کودک سودمند است :اولا موسیقی های آرام باعث آرامش ذهن کودک می گردد و در تعدیل هیجانات او سودمند خواهد بود و ثانیا استفاده از موزیک های ریتمیک در زمان بازی و ورزش، باعث پرورش و آماده سازی مغز کودک به سمت عملکردهای چندگانه می گردد و در نهایت سبب افزایش بهره وری ذهن کودک بیش فعال می گردد و در تخلیه انرژی مازاد او نقش بسزایی دارد.

نمایش و تئاتر
استفاده از تئاتر و نمایش یکی از خلاقانه ترین راه ها برای مشغول نمودن کودکان بیش فعال در محیط خانه است. کودک برای ارایه نقش مورد نظر، نیازمند تمرین مداوم و هماهنگ سازی خود با نقش، حضور ذهن و اعتماد به نفس است لذا اجرای نقش در یک نمایش خانگی، چالشی جدی و لذتبخش برای افزایش مهارت های اجتماعی کودک از جمله صحبت در مقابل جمع را بوجود می آورد.

الگوی خواب منظم

مراقب کودک بیش فعال باید به خواب کافی و منظم که عاملی حیاتی در جهت رشد کودک و افزایش توان یادگیری و تمرکز او است، توجه ویژه داشته باشد. براساس نظر متخصصان بهترین زمان خواب برای کودکان به شرح ذیل می باشد:
الف) 11 تا 13ساعت خواب برای کودکان 3 تا 5 ساله
ب) 10 تا 11 ساعت خواب برای کودکان 5 تا 11 ساله
پ) 5/8 تا 5/9 ساعت خواب برای نوجوان 13 تا 18 ساله
بنابراین لازم است مراقب کودک بیش فعال با برنامه ریزی مناسب جهت خواب منظم کودک بر طبق الگوهای فوق عمل نمایند. همچنین برای کمک به داشتن خوابی آرام و راحت تمام وسایل الکترونیکی مانند تلویزیون و لپ تاب را از اتاق خواب کودک خارج نمایید و یک ساعت قبل از خواب به کودک اجازه انجام بازی های کامپیوتری را ندهید.

بررسی راهکارهای درمان بیش فعالی در کودکان

امروزه برای درمان بیش فعالی در کودکان راهکارهای مختلفی اعم از روش های درمان دارویی بیش فعالی و شیوه های غیر دارویی در اختیار و در دسترس والدین قرار دارد. نخستین گام قبل از اقدام به درمان بیش فعالی در کودکان، تشخیص این اختلال در کودک می باشد. پس از تشخیص اختلال بیش فعالی، از روش های گوناگونی برای درمان بیش فعالی در کودکان استفاده به عمل می آید.
یکی از راهکارهای درمانی تاثیر گذار در این زمینه، درمان دارویی بیش فعالی می باشد. بر این اساس و از زمان های دور به منظور درمان بیش فعالی در کودکان، روش های درمان دارویی بیش فعالی بسیار مورد توجه و نظر افراد قرار می گرفت. دارو درمانی به سبب صرفه جویی در وقت و برخورداری از سرعت بالای پاسخگویی، همواره از جمله روش های محبوب در درمان بیش فعالی در کودکان محسوب می شود.
در روش درمان دارویی بیش فعالی، روانپزشک تجویز دوز مشخصی از دارو را در دستور کار قرار می دهد. در روش درمان دارویی بیش فعالی عموماً از داروهایی نظیر متیل فنیدیت به منظور کنترل فعالیت های کودکان بیش فعال استفاده می شود. از دیگر روش های مورد استفاده برای درمان بیش فعالی در کودکان، شیوه روان درمانی می باشد.
بسیاری از والدین از کودکان بیش فعال به عنوان شرور و اخلال گر صحبت به میان می آورند. در روش روان درمانی، روان درمانگران با بررسی رفتارهای کودک، درصدد تغییر رفتار و اعمال او بر می آیند.

  روش نورو فیدبک، از دیگر روش های درمان بیش فعالی در کودکان تلقی می گردد. این روش نسبتاً جدید در مقایسه با روش درمان دارویی بیش فعالی به مراتب بی ضرر و بی خطر می باشد. از ویژگی های بارز روش نورو فیدبک، کمک گرفتن از مغز انسان می باشد. بر این اساس، با استفاده از مغز درصدد تصحیح جریان حرکت فکری بر می آیند.
تعداد بازدید : ۱,۸۳۰
ایمیل را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید