دیدگاه اسلام به ورزش و نقش آن در زندگی بشر

دیدگاه اسلام به ورزش و نقش آن در زندگی بشر
(پنج شنبه ۱ اردیبهشت ۱۴۰۱) ۱۵:۵۳

در نظام تربیتی اسلام، بر تربیت اخلاقی، عقلانی و جسمانی تأکید و سفارش فراوان شده است. ورزش از مصادیق تربیت جسمانی است. ورزش بر دو بُعد روح و جسم انسان تأثیر گذاشته و آن‌ها را شاداب و باطراوت می‌کند.

سفارش به ورزش در دین اسلام

اسلام درباره تربیت بدنی راهنمایی‌های فراوانی دارد: تیراندازی و سوارکاری و ورزش‌های بدنی به‌طور عموم جزئی از روش‌های تربیت بدنی در اسلام است.در اسلام به تفریح‏هاى سالم و ورزش اهمیت داده شده و حتى شرط بندى در برخى مسابقات، همچون اسب‌سوارى و تیراندازى، مجاز دانسته شده است؛ البته در اسلام بر عنصر «سالم بودن و حلال بودن» سرگرمى‏ها تأکید شده است؛ زیرا تفریح‏هاى ناسالم نه‌تن‌ها خستگى و مشکلات کار را کم نمى‏کند، بلکه روح و اعصاب انسان را خسته کرده و از بازده کارهاى بعدى میکاهد.

ورزش در قرآن:

قرآن کریم در مورد ورزش و اهمیت آن می‌فرماید:

هر مقدار که می‌توانید در برابر دشمنان توانایی و قدرت کسب کنید وَ زادَهُ بَسطَهً فِی العِلمِ و الجِسم: (سوره بقره آیه ۲۴۷) خداوند حضرت طالوت را از نظر علم و قدرت بدنی وسعت بخشیده است خداوند در آیات فوق نیرومندی و قوای جسمی را کنار و قرین با جایگاه علم آورده گویا از نظر قرآن نوعی ارتباط بین کمال جسمی و آمادگی جهت کسب دانش، بینش، حکومت و قضاوت وجود دارد و نمونه بارز این آیات اینکه تمام پیامبران و حتی جانشینان آنها مثل حضرت علی(ع) از قدرت بدنی بالایی برخوردار بودند که در جنگها کی توان مقابله با او را نداشت یا فرزندش حضرت ابوالفضل(ع) که چه رشادتهایی در کربلا انجام داد که تمام امید لشکر حضرت سیدالشهداء بود که دشمن با وجود او جرأت نزدیک شدن به خیمه‌های حضرت را نداشت.

ورزش در احادیث:

اسلام برای تندرستی و سلامتی ارزش زیادی قائل است و به همین خاطر احادیث زیادی از ائمه و بزرگان دین وارد شده است.

پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: مومنی که قوی و نیرومند باشد از مومن ضعیف، بهتر و دوست داشتنی‌تر است: (الاسلام و الطب ص ۲۶۳) پیامبر اکرم(ص) می‌فرمایند: خوشبختی برای کسی است که دین اسلام را پذیرفته و در آمدش او را تامین می‌کند و دارای بدنی توانا و قوی است.

حضرت علی(ع) می‌فرمایند: تندرستی و سلامتی از برترین نعمت‌هاست.

امام حسین(ع) می‌فرمایند: در تمام مدت عمر خود برای سلامتی و حفظ تندرستی بدن‌های خود کوشا باشید

در دوران قبل از اسلام ورزش از جایگاه خوبی برخوردار بوده به عنوان نمونه ورزش کشتی یادگار انبیاء و اولیاء الهی می‌باشد که حضرت آدم این علم را داشته و حضرت یعقوب فرزندان خود را به کشتی گرفتن تشویق می‌فرمودند.


ورزش و سلامتى

سلامتى میوه ورزش است. در اهمیت سلامتى، از پیامبر اکرم صلى الله علیه و آلهنقل شده: «هر که تنش سالم است و در جماعت خویش ایمن است و قوت روز خویش دارد جهان طبق مراد اوست»

تحقیقات بسیارى نشان داده است که ورزش علاوه بر اینکه ابزار ارزشمندى براى حفظ سلامت جسمانى است، رابطه نزدیکى با سلامت روانى و به ویژه پیشگیرى از بروز ناهنجارى هاى روانى دارد. ورزش از اضطراب و افسردگى مى کاهد، اعتماد به نفس را افزایش مى دهد و به ویژه در سنین کودکى و نوجوانى، راهکار سالمى براى آزاد کردن انرژى هاى اندوخته شده است. در نتیجه تمرینات ورزشى مداوم، میزان جریان خون در مغز افزایش مى یابد. افزایش جریان خون موجب اکسیژن رسانى بیشتر و تغذیه بهتر نرون هاى مغز شده و از تنگ شدن عروق مغز جلوگیرى مى کند. این تأثیرات خود موجب پیشگیرى از فراموشى ذهنى در سالمندى مى شود.

ورزش و ایجاد نظم و انضباط

نظم و انضباط در روایات اسلامی بسیار مورد تأکید قرار گرفته است. به‌عنوان نمونه، امام علی (ع) که بار‌ها نتایج زیانبار بی‌نظمی و تشتّت را در فکر و عمل مسلمانان دیده بود، در بستر شهادت و در آخرین پیامش، فرزندان خود و مسلمانان را به تقوای الهی و نظم در کار‌ها فراخوانده، می‌فرماید: «أُوصیکُما و جمیع ولدی و اهلی و من بلغه کتابی بتقوی الله و نظم امرکُم»؛ شما را (ای حسن و حسین) و همه خانواده و فرزندانم و هرکس را که نوشته من به او می‌رسد، به تقوای الهی و نظم در کارهایتان سفارش می‌کنم.

ورزش و شادابی

نشاط و شادابی و سرزندگی حالتی درونی است که بر اندیشه و رفتار آدمی نیز مؤثر است و زندگی را از ایستایی خارج می کند. حس شادابی و سرزندگی را می توان با امید، باور، استفاده از لذت های حلال، مسافرت، ورزش و مبارزه با عوامل ایجاد کسالت و تنبلی و پژمردگی، در جان به وجود آورد.

در آموزه های اسلامی، مسلمانان به استفاده از ابزارهای شادی آفرین، مانند نگاه به سبزه و چمن و جنگل، نگاه به آب جاری، پیاده روی در طبیعت، اسب سواری، شنا و ورزش های دیگر تشویق شده اند. این ورزش ها با ایجاد تعادل در سیستم عصبی، گردش خون، گوارش و از سوی دیگر تعادل اعصاب و آزاد کردن انرژی، نشاط و شادابی در انسان ایجاد می کنند.

اهمیت اخلاق ورزش و ورزشکار

ورزشکار در جوامع به عنوان الگو و اسوه دیگران مطرح مى باشد. عده اى حتى در نوع لباس و حرکات خود از ورزشکاران تقلید مى کنند. ورزشکار در میادین جهانى به عنوان نماینده و سفیر فرهنگى یک ملت مطرح مى باشد و افعال غیراخلاقى او به پاى فرهنگ آن ملت و کشور نوشته مى شود. از سوى دیگر، حرکات غیراخلاقى ورزشکار با توجه به انعکاس آن، مى تواند جامعه را ملتهب نماید. در این صورت، لزوم رعایت آموزه هاى اخلاق ضرورى مى باشد. بنابراین، تبیین بایدها و نبایدهاى اخلاقى ورزشکار امرى لازم به شمار مى رود.

انواع ورزش در اسلام

1. دوومیدانى: دوومیدانى ورزشى است که به عنوان مادر ورزش هاى دیگر مطرح مى باشد. در روایات مطرح شده که پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله گاهى با افراد مسابقه دو مى دادند و گاهى حضرت برنده مى شدند و گاهى دیگران

2. اسب سوارى: پیامبر صلى الله علیه و آله اسبى به نام «عضبا» داشتند که با آن با اصحاب خود به مسابقه مى پرداختند و غالبا پیروز مى شدند و گاهى هم شکست مى خوردند (همان). امام باقر علیه السلام مى فرماید: «رسول خدا مسابقه اسب دوانى ترتیب داده و جوایز را از مال خویش پرداخت مى کرد.

3. شنا: از جمله ورزش هایى که به آن سفارش شده، ورزش شنا مى باشد. امام على علیه السلام از پیامبر صلى الله علیه و آله نقل مى کند که آن حضرت فرمود: فرزندانتان را تیراندازى و شنا بیاموزید

4. تیراندازى: یکى دیگر از ورزش هایى که اسلام روى آن تأکید کرده، تیراندازى است. رسول اکرم صلى الله علیه و آله فرمودند: «حق فرزند بر عهده پدرش این است که به او نوشتن، شناکردن و تیراندازى را بیاموزد و روزىِ او را تنها از راه حلال و پاکیزه تهیه نماید.

5. پیاده روى: یکى از ورزش هایى که نیاز به امکانات خاصى ندارد و حتى فرد مى تواند در منزل نیز آن را انجام دهد پیاده روى مى باشد. گفته شده: پانزده دقیقه پیاده روى در عین اینکه ورزش سبکى است، باعث چالاکى و نشاط مى شود و همچنین انقباض ماهیچه ها را از بین مى برد مام صادق علیه السلام شادابى و خرمى را در چند چیز مى داند و پیاده روى، اسب سوارى و شنا کردن را جزو آنها برمى شمرد.

6. کشتى:
پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله شبى به خانه فاطمه زهرا علیهاالسلام آمدند. امام حسن و امام حسین علیهماالسلام در سنین کودکى بودند. آن حضرت به آنها فرمودند: بپاخیزید و با یکدیگر کشتى بگیرید. آنها هم برخاسته و کشتى گرفتند  دیگران نیز آنها را تشویق مى کردند. همچنین پیامبر اکرم صلى الله علیه و آله از محلى عبور مى کردند که دو نفر در حال کشتى گرفتن بودند. حضرت آنها را از این کار منع نکردند .

7. وزنه بردارى: پیامبر به جمعیتى رسیدند که در حال بلندکردن وزنه هایى از سنگ بودند. ایشان معیارهاى معنوى را براى قوى ترین فرد بیان کردند. حضرت از آنها سؤال کرد: براى چه این کار را مى کنید؟ جواب دادند: براى اینکه قوى ترین و زورمندترین فرد را بشناسیم. پیامبر فرمودند: آیا دوست دارید من بیان کنم براى شما چه کسى از همه نیرومندتر است؟ گفتند: آرى. حضرت فرمودند: قوى ترین فرد آن کسى است که هنگام خشنودى، رضایتش او را در باطل و زشت داخل نکند و هنگام عصبانیت، او را از محدوده حق بیرون نکند و وقتى قدرت یافت به آنچه حق او نیست دست نبرد .

نتیجه گیری :

ارزش بدن و سلامت آن در اسلام به حدی است که بعضی از دانشمندان اسلامی معتقدند پیامبران الهی در آغاز نبوت و رسالت خود، باید سالم و از نقص بدنی دور و بر کنار باشند. یکی از اندیشمندان اسلامی در این خصوص می نویسد: «سلامت تن و بدن، یکی از قابلیتهای شخص برای تصدی مقام نبوت، امامت و جانشینی پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به شمار می آید. باید پیامبر یا امامی که دارای منصب الهی هستند، از نظر جسم و بدن، کامل ترین و معتدل ترین مردم عصرخود باشند». با توجه به اهمیت سلامت و تندرستی، درخواست سلامت و نیروی بدنی از خداوند، جزء دعای مسلمانان است؛ چنان که در دعای ابوحمزه ثمالی می خوانیم: «خداوند! وسعت در روزی و سلامت در جسم و قوت و توانایی در بدن را به من ارزانی فرما». از این رو، از دیدگاه اسلام ورزش که سهمی بسزا در ایجاد سلامت دارد، عملی پسندیده و مورد نیاز به شمار می آید.

 

تعداد بازدید : ۱۳۳
ایمیل را وارد کنید
تعداد کاراکتر باقیمانده: 500
نظر خود را وارد کنید